Problemy Osób Niepełnosprawnych
Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
ustawa z dnia 4 marca 1994 r.
stan prawny po 1
stycznia 2003 r.
Dz. U. 1994 r. Nr 43 poz. 163, tekst jednolity: Dz. U. 1996 r. Nr 70 poz.
335
Zmiany: Dz. U. z 1996 r. Nr 118, poz. 561; Nr 139, poz. 647; Nr 147, poz.
686; Dz. U. z 1997 r. Nr 82, poz. 518, Nr 121, poz. 770; Dz. U. z 1998 r. Nr 75,
poz. 486, Nr 113, poz. 717, Dz. U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1146
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Ustawa określa zasady tworzenia
przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, zwanego dalej
„Funduszem”, i zasady gospodarowania środkami tego Funduszu, przeznaczonego na
finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do
korzystania z Funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych.
2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z
Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do pracowników
zatrudnionych w podległych mu jednostkach sfery budżetowej, nie będących
funkcjonariuszami lub żołnierzami zawodowymi, a Minister Sprawiedliwości w
porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do
pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennictwa, nie
będących funkcjonariuszami służby więziennej, określą w drodze rozporządzenia:
1) sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu,
2) wysokość odpisu na Fundusz, jednak nie wyższą od określonej w ustawie.
3. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów może określić, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu oraz wysokość odpisu na Fundusz - jednak nie wyższą od określonej w ustawie - w stosunku do pracowników cywilnych wojska.
Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) działalność socjalna - usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form krajowego wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową,
2) coroczny odpis podstawowy - równowartość dokonanych odpisów na rachunek bankowy Funduszu w wysokości określonej w art. 5, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2,
3) skreślony,
4) zakładowe obiekty socjalne - ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria, ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki i przedszkola oraz obiekty służące działalności kulturalnej,
5) osoby uprawnione do korzystania z Funduszu - pracowników i ich rodziny, emerytów i rencistów - byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z Funduszu,
6) przedsiębiorca - osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej.
Rozdział 2
Tworzenie Funduszu
Art. 3. 1. Fundusz tworzą, z zastrzeżeniem ust.
1a i 2, pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co
najmniej dwudziestu pracowników.
1a. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy pracodawcy
zatrudniającego mniej niż dwudziestu pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.
1b. Pracodawca zatrudniający co najmniej dwudziestu pracowników, jednakże
mniej niż dwudziestu pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, który nie tworzy
Funduszu, wypłaca świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4-6.
2. Pracodawcy prowadzący działalność w formach organizacyjno-prawnych
jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 18-20 ustawy z
dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014, z
1999 r. Nr 38, poz. 360, Nr 49, poz. 485, Nr 70, poz. 778 i Nr 110, poz. 1255, z
2000 r. Nr 6, poz. 69, Nr 12, poz. 136, Nr 48, poz. 550, Nr 95, poz. 1041, Nr
119, poz. 1251 i Nr 122, poz. 1315, z 2001 r. Nr 45, poz. 497, Nr 46, poz. 499,
Nr 88, poz. 961, Nr 98, poz. 1070, Nr 100, poz. 1082, Nr 102, poz. 1116, Nr 125,
poz. 1368 i Nr 145, poz. 1623 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 363 i 365, Nr 74, poz.
676 i Nr 113, poz. 984), tworzą Fundusz, bez względu na liczbę zatrudnianych
pracowników.
3. Pozostali pracodawcy mogą tworzyć Fundusz na zasadach określonych w
ustawie albo wypłacać świadczenie urlopowe.
4. Wysokość świadczenia urlopowego, o którym mowa w ust. 1b i 3, nie może
przekroczyć wysokości odpisu podstawowego, określonego w art. 5 ust. 2, 2a i 3 -
odpowiedniego do rodzaju zatrudnienia pracownika, z tym że wysokość świadczenia
dla zatrudnionych, o których mowa w art. 5 ust. 2 i 3, ustala się
proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika.
5. Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, wypłaca pracodawca raz w
roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu
wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.
5a. Wypłata świadczenia urlopowego następuje nie później niż w ostatnim
dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego, o którym mowa w ust. 5.
6. Świadczenie urlopowe, o którym mowa w ust. 4, nie podlega składce na
ubezpieczenie społeczne pracowników.
7. Skreślony
Art. 4. 1. Układy zbiorowe pracy mogą dowolnie
kształtować wysokość odpisu na Fundusz, mogą również postanawiać, że u
pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3, Fundusz nie będzie tworzony
oraz że u pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 1b i 3, świadczenie urlopowe
nie będzie wypłacane.
2. U pracodawców określonych w art. 3 ust. 1, 1b i 3, których pracownicy
nie są objęci układem zbiorowym pracy, postanowienia w sprawach, o których mowa
w ust. 1, mogą zawierać, z uwzględnieniem ust. 3, regulaminy wynagradzania.
3. Jeżeli u pracodawcy, o którym mowa w ust. 2, nie działa zakładowa
organizacja związkowa, postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie
wysokości odpisu na Fundusz, nietworzenia Funduszu lub niewypłacania świadczenia
urlopowego wymagają uzgodnienia z pracownikiem, o którym mowa w art. 8 ust. 2.
Art. 5. 1. Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego,
naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych.
2. Wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na
jednego zatrudnionego, z zastrzeżeniem ust. 2a i 3, 37,5% przeciętnego
wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim
półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu
stanowiło kwotę wyższą.
2a. Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika młodocianego
wynosi w pierwszym roku nauki 5%, w drugim roku nauki 6%, a w trzecim roku nauki
7% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2.
3. Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika zatrudnionego w
szczególnie uciążliwych warunkach pracy wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia
miesięcznego, o którym mowa w ust. 2.
3a.
Skreślony.
3b. skreślony.
4. Wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25% przeciętnego
wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę,
w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień
niepełnosprawności.
5. Pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w
tym także ze zlikwidowanych zakładów pracy, mogą zwiększyć Fundusz o 6,25%
przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdego
emeryta i rencistę uprawnionego do tej opieki.
6. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z ogólnokrajowymi
organizacjami międzyzwiązkowymi oraz ogólnokrajowymi związkami zawodowymi -
reprezentatywnymi w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o
związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234, z 1994 r. Nr 43, poz. 163 oraz z
1996 r. Nr 1, poz. 2, Nr 24, poz. 110, Nr 61, poz. 283 i Nr 75, poz. 355)
określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania przeciętnej liczby
zatrudnionych oraz przeciętnej liczby zatrudnionych w szczególnie uciążliwych
warunkach pracy, w celu naliczania odpisu na Fundusz.
7. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne, o którym mowa w ust. 2, ogłasza
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.
8. Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się do:
1) szkół wyższych działających na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym,
2) szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do nauczycieli podlegających przepisom Karty Nauczyciela.
8a. Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art.
5, 13 i 14, u pracodawcy tworzą jeden Fundusz.
Art. 6. 1. Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 3-5 i 6a, oraz
kwoty wypłaconych świadczeń urlopowych, o których mowa w art. 3, obciążają
koszty działalności pracodawcy.
2. Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych zgodnie z art.
5, 13 i 14 na dany rok kalendarzowy pracodawca przekazuje na rachunek bankowy
Funduszu w terminie do dnia 30 września tego roku, z tym że w terminie do dnia
31 maja tego roku przekazuje kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości
odpisów, o których mowa w art. 5 ust. 1-3.
2a. Przepisów ust. 2 oraz art. 12 ust. 1 nie stosuje się do pracodawców,
o których mowa w art. 3 ust. 3.
3. skreślony.
Art. 6a. 1. Pracodawca, rozpoczynający działalność w roku kalendarzowym,
zobowiązany do utworzenia Funduszu, dokonuje, z zastrzeżeniem ust. 1a, odpisu na
Fundusz od następnego roku kalendarzowego.
1a. Jeśli rozpoczęcie działalności następuje w roku kalendarzowym w
wyniku komercjalizacji, przejęcia, podziału lub połączenia zakładu lub jego
części z równoczesnym przejęciem pracowników, pracodawca tworzy Fundusz lub
wypłaca świadczenie urlopowe według zasad określonych w art. 3.
2. skreślony
Art. 7. 1. Środki Funduszu zwiększa się o:
1) wpływy z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych - korzystających z działalności socjalnej, o której mowa w art. 2 pkt 1,
2) darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,
3) skreślony,
4) odsetki od środków Funduszu,
5) wpływy z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe,
6) wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego,
7) przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności socjalnej, w części nie przeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie zakładowych obiektów socjalnych,
8) przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych w części nie przeznaczonej na utrzymanie pozostałych zakładowych zasobów mieszkaniowych,
9) inne środki określone w odrębnych przepisach.
1a. Za przychód ze sprzedaży lub likwidacji, o
którym mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, uważa się przychód ze sprzedaży lub likwidacji
pomniejszony o koszty tej sprzedaży lub likwidacji.
2. Zwiększenia, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, nie dotyczą
pracodawców postawionych w stan upadłości lub likwidacji, z wyłączeniem
przedsiębiorstw państwowych likwidowanych w celu prywatyzacji.
3. W razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu pracy na
pracodawcę zobowiązanego do tworzenia Funduszu, Fundusz pracodawcy przejmującego
przejmuje środki pieniężne, należności i zobowiązania Funduszu pracodawcy
przekazującego.
3a. W razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu pracy na
pracodawcę, który nie jest zobowiązany do tworzenia Funduszu, pracodawca
przejmujący przejmuje środki pieniężne, należności i zobowiązania Funduszu
pracodawcy przekazującego. Nadwyżka przejętych środków pieniężnych wraz z
odsetkami oraz przejętych należności wraz z odsetkami nad przejętymi
zobowiązaniami wraz z odsetkami nie stanowi przychodu pracodawcy przejmującego,
jest gromadzona na odrębnym rachunku bankowym lub wydzielonym subkoncie i
podlega wydatkowaniu na zasadach określonych ustawą dla dokonywania wydatków z
Funduszu. Art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
3b. W razie przejścia części zakładu pracy w trybie art. 231 Kodeksu
pracy na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia Funduszu, Fundusz pracodawcy
przejmującego zwiększa się, w części przypadającej na liczbę przejmowanych
pracowników, o równowartość środków pieniężnych Funduszu pracodawcy
przekazującego, skorygowanych odpowiednio o należności i zobowiązania Funduszu -
według stanu na ostatni dzień miesiąca, w którym następuje przejście.
3c. Zasady podziału środków pieniężnych stanowiących równowartość odpisu
podstawowego, obciążającego koszty pracodawcy przekazującego, dotyczącego roku,
w którym następuje przejście części zakładu pracy, określa porozumienie między
pracodawcami.
3d. Przekazanie środków, o których mowa w ust. 3b i 3c, następuje w
terminie 30 dni od daty przejścia części zakładu pracy, chyba że porozumienie, o
którym mowa w ust. 3c, stanowi inaczej.
4. Przedsiębiorcy mogą dodatkowo zwiększać środki Funduszu z zysku netto
do podziału, a spółdzielnie - z nadwyżki bilansowej.
Art. 8. 1. Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z
Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby
uprawnionej do korzystania z Funduszu.
2. Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z
Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na
poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa, z zastrzeżeniem ust.
2a, pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30
ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa
organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę
do reprezentowania jej interesów.
2a. Usługi i świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2 - w zakresie
różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej i
sportowo-rekreacyjnej - mogą być finansowane z Funduszu, jeżeli są świadczone
wyłącznie na terenie kraju. Zasada ta dotyczy także dopłat z Funduszu do takich
usług lub świadczeń.
3. Związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z
roszczeniem o zwrot Funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami
ustawy lub o przekazanie należnych środków na Fundusz.
Art. 9. 1. Pracodawcy mogą prowadzić wspólną działalność socjalną na
warunkach określonych w umowie. Przepisy art. 8 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2. skreślony.
3. Umowa, o której mowa w ust. 1, określa w szczególności przedmiot
wspólnej działalności, zasady jej prowadzenia, sposób rozliczeń oraz tryb
wypowiedzenia i rozwiązania umowy. Umowa może także określać warunki odstąpienia
od jej stosowania oraz odpowiedzialność stron z tego tytułu.
Art. 10. Środkami Funduszu administruje pracodawca.
Art. 11. Środki Funduszu nie wykorzystane w danym roku kalendarzowym
przechodzą na rok następny.
Art. 12. 1. Środki Funduszu są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym.
2. Środki Funduszu nie podlegają egzekucji, z wyjątkiem przypadków, gdy
egzekucja jest prowadzona w związku z zobowiązaniami Funduszu.
Art. 12a. 1. Kto, będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym, w imieniu
pracodawcy, za wykonywanie przepisów ustawy, nie wykonuje przepisów ustawy albo
podejmuje działania niezgodne z przepisami ustawy, podlega karze grzywny.
2.W sprawach, o których mowa w ust. 1, orzeka się na podstawie wniosku
pochodzącego od inspektora pracy w trybie określonym w dziale VII Kodeksu
postępowania w sprawach o wykroczenia..
Rozdział 3
Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe
i końcowe
Art. 13 - Art. 19. (pominięto)
Art. 20. Ilekroć w innych ustawach jest mowa o
zakładowym funduszu socjalnym i zakładowym funduszu mieszkaniowym, oznacza to
zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzony na zasadach określonych w
ustawie.
Art. 21. Nie wykorzystane środki zakładowego funduszu socjalnego i
zakładowego funduszu mieszkaniowego przechodzą na Fundusz.
Art. 21a. W rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i innych
spółdzielniach zajmujących się produkcją rolną przepisy ustawy mogą być również
stosowane do członków tych spółdzielni. Decyzje w tym zakresie podejmuje walne
zgromadzenie spółdzielni.
Art. 22. Traci moc ustawa z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych
funduszach socjalnym i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej
(Dz. U. z 1990 r. Nr 58, poz. 343, z 1991 r. Nr 80, poz. 350 i z 1992 r. Nr 21,
poz. 85).
Art. 23. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1
stycznia 1994 r.
Pomocny Ci będzie Regulamin Funduszu
Socjalnego
W sprawach osób niepełnosprawnych można się kontaktować:
Komisja Krajowa NSZZ ,,Solidarność"
80-855 Gdańsk, ul. Wały Piastowskie 24
Dział Polityki Społecznej,
Ewa Kędzior -Pełnomocnik Komisji Krajowej ds. Osób Niepełnosprawnych
Zbigniew Kruszyński, członek Prezydium KK.
tel. (0*58) 308-44-08, e-mail: dpsgda@solidarnosc.org.pl(bezpośredni e-mail do Działu Polityki Społecznej czynny od 5 marca 1999 r.)
Ostatnia
modyfikacja:
lipiec, 2003
romans@idn.org.pl
Problemy
Osób Niepełnosprawnych