Problemy Osób Niepełnosprawnych
:: Informacje  ::  Uprawnienia  ::  Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej  :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
:: Podatek VAT ::  Programy celowe :: Rzecznik Praw Obywatel. ::  Protesty  ::  Świadczenia  ::  Aktualności  ::  Karty praw :: O mnie ::  Linki ::

oraz                   ustawa o świadczeniach rodzinnych

Kolejna nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych

•     Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego

•     Zasiłek pielęgnacyjny

•     Świadczenie pielęgnacyjne 

• rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka,

• opiekunowi faktycznemu dziecka,

• osobie uczącej się - oznacza to osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający dla niej alimenty został wydany przed osiągnięciem przez nią pełnoletności.

Zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka.

    Wyjątek stanowią sytuacje, gdy osobie samotnie wychowującej dziecko nie zasądzono świadczenia alimentacyjnego, ponieważ:

• drugi z rodziców niczyje

• ojciec dziecka jest nieznany

• powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

1) 18 roku życia lub

2) do ukończenia 21 roku życia, jeżeli uczy się w szkole, (ale nie w szkole wyższej), albo

3) do ukończenia 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

    Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód netto rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, w przeliczeniu na osobę, nie przekracza kwoty 504 zł, a w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Do ustalenia dochodu rodziny niezbędnym dokumentem jest zaświadczenie z urzędu skarbowego.

Uwaga:
    Od nowego okresu zasiłkowego osoba mająca ustalone na dany okres zasiłkowy prawo do świadczeń rodzinnych, z wyjątkiem zasiłku pielęgnacyjnego, przedkłada dodatkowo, w terminie do dnia 15 marca, oświadczenie o wysokości dochodów członków rodziny uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym. Czyli np. w okresie zasiłkowym od l września 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku osoba uprawniona do zasiłku rodzinnego przedkłada do dnia 15 marca 2006 roku oświadczenie o wysokości dochodów członków rodziny uzyskanych w 2005 roku.

- urodzenia dziecka - jednorazowo w wysokości 500 zł na każde urodzone dziecko,

- opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - 400 zł miesięcznie,

- samotnego wychowywania dziecka, na które nie ma możliwości zasądzenia alimentów - dodatek przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci, a na dziecko niepełnosprawne 250 zł, nie więcej niż 500 zł na wszystkie dzieci,

 Uwaga:
    W przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza kwoty 291,50 zł na osobę, kwotę dodatku zwiększa się o 50 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 100 zł na wszystkie dzieci w rodzinie.

Uwaga:
    Osobie mającej zasądzone świadczenie alimentacyjne, którego egzekucja jest choćby w części nieskuteczna, przysługuje zaliczka alimentacyjna.

- wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietne - dodatek przysługuje w NOWY  wysokości 50 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci, rodzinom w DODATEK , których jest, co najmniej troje dzieci uprawnionych do zasiłku rodzinnego,

- kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - 50 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia, 70 zł w wieku powyżej 5 roku życia do 24 roku życia,

- rozpoczęcia roku szkolnego - jednorazowo, w wysokości 90 zł na dziecko,

- podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - który przysługuje:

a) w związku z zamieszkiwaniem w internacie, bursie, stancji przez dziecko uczące się w szkole ponadgimnazjalnej lub artystycznej, a także w szkole podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka niepełnosprawnego - w wysokości 80 zł miesięcznie albo

b) w związku z dojazdem do szkoły ponadgimnazjalnej (w tym także w artystycznej) - w wysokości 40 zł miesięcznie.

Uwaga:
    Od 1 września 2005 roku dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania wypłaca tylko gmina bądź upoważniony do prowadzenia spraw w zakresie świadczeń rodzinnych ośrodek pomocy społecznej. Tam fez należy składać wniosek o ten dodatek wraz z wnioskiem o zasiłek rodzinny.

1) niepełnosprawnemu dziecku;

2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;

4) osobie, która ukończyła 75 lat.

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie jest zależne od wysokości dochodu osoby niepełnosprawnej i dochodu rodziny. Jeśli osoba uprawniona jest do dodatku pielęgnacyjnego przyznanego do emerytury bądź renty, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.

    Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420 zł miesięcznie, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł netto.

• urodzenia dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego,

• rozpoczęcia roku szkolnego oraz zasiłek pielęgnacyjny.

Gdzie można uzyskać informacje na temat świadczeń rodzinnych?
Informacje na temat świadczeń rodzinnych uzyskają Państwo w każdym urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej, jak również na stronie internetowej Ministerstwa Polityki Społecznej: www.mps.gov.pl.

 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255, z późniejszymi zmianami).

• jesteś osobą samotnie wychowującą dziecko**

Uwaga:
    Osoba pozostająca w związku małżeńskim  może przez okres jednego roku pobierać zaliczkę alimentacyjną, jeżeli złożyła pozew do sądu o rozwód lub separację.

• masz zasądzone alimenty na dzieci

• osoba zobowiązana do alimentacji nie wywiązuje się z tego obowiązku

• prowadzona przez komornika egzekucja zasądzonych alimentów jest bezskuteczna.

     Zaliczka alimentacyjna przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 lat, a jeśli się uczy w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 24 roku życia.

    Jeżeli dochód*** netto w rodzinie nie przekracza 583 zł na osobę, zaliczka przysługuje do wysokości różnicy pomiędzy zasądzonymi a otrzymywanymi alimentami, nie więcej jednak niż:

- 170 zł na dziecko (250 zł na dziecko niepełnosprawne), gdy w rodzinie jest nie więcej niż dwoje dzieci uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej;

- 120 zł na dziecko (170 zł na dziecko niepełnosprawne), gdy w rodzinie jest troje lub więcej dzieci uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej.

     Jeżeli dochód *** netto w rodzinie nie przekracza 291,50 zł na osobę, zaliczka przysługuje do wysokości różnicy pomiędzy zasądzonymi a otrzymywanymi alimentami, nie więcej jednak niż:

- 300 zł na dziecko (380 zł na dziecko niepełnosprawne), gdy w rodzinie jest nie więcej niż dwoje dzieci uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej;

- 250 zł na dziecko (300 zł na dziecko niepełnosprawne), gdy w rodzinie jest troje lub więcej dzieci uprawnionych do zaliczki alimentacyjnej.

- pobiera się w urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej,

- składa się do komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

Zaliczkę wypłaca:

- urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do zaliczki alimentacyjnej.

Uwaga:
    W przypadku osób, które korzystają ze świadczeń rodzinnych dokumenty dołączone do   wniosku o świadczenia rodzinne wykorzystuje się do przyznania zaliczki alimentacyjnej.

 - działania mające na celu poprawę skuteczności egzekucji zasądzonych alimentów

 • ścisła współpraca gmin z komornikami w zakresie poprawy skuteczności egzekucji alimentów

• poszerzenie uprawnień komornika w zakresie postępowania egzekucyjnego dotyczącego alimentów

 Uwaga:
    Do tej pory osoba składająca wniosek o egzekucję alimentów do komornika musiała wskazać komornikowi sposób egzekucji, w tym źródła dochodu, z którego można przeprowadzić egzekucję, np. wskazać miejsce pracy dłużnika oraz miejsce jego zamieszkania. Obecnie komornik sam we własnym zakresie zobowiązany jest do ustalenia zarobków i stanu majątkowego dłużnika oraz miejsca jego zamieszkania.

• zwiększenie kontroli sądów na działalnością komorników;

• ułatwienie w procedurze złożenia wniosku o egzekucję alimentów.

Uwaga:
    Dotychczas wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów można było złożyć tylko do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej do płacenia alimentów na dzieci. Od l września 2005 roku możesz złożyć ten wniosek również do komornika właściwego ze względu na twoje miejsce zamieszkania.

• stałe sprawdzanie sytuacji finansowej dłużnika alimentacyjnego poprzez przeprowadzanie wywiadu środowiskowego

 Uwaga:
    Jeżeli nie można wyegzekwować należności od dłużnika alimentacyjnego, wówczas istnieje możliwość zasądzenia alimentów na dziecko od osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności np. dziadków dziecka.

• wpisanie dłużnika alimentacyjnego do rejestru dłużników w Krajowym Rejestrze Sądowym

obowiązek pracodawcy do potrącania alimentów z wynagrodzenia pracownika będącego dłużnikiem alimentacyjnym

 Uwaga:
    Dotychczas pracodawca na podstawie wyroku zasądzającego alimenty mógł potrącać z wynagrodzenia pracownika należności na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych. Od 1 września 2005 roku pracodawca jest zobowiązany do dokonywania takich potrąceń.

• aktywizacja zawodowa dłużników alimentacyjnych, w tym kierowanie do robót publicznych
• zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu

  Uwaga:
    Tylko w przypadkach, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub odmawia podjęcia pracy, do której został skierowany albo się od niej uchyla.

Na podstawie danych z ZUS

* na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, póz. 732).

** osoba samotnie wychowująca dziecko - oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu. osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka.

*** dochód ustala się na podstawie zasad określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 35, póz. 305, Nr 64,póz.593, Nr 99, póz. 1001).

    Aktualne przepisy regulujące wypłatę dodatków do zasiłku rodzinnego dla osób samotnie wychowujących dzieci są niezgodne z konstytucją – orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny.

    Trybunał zajął się wnioskiem rzecznika praw obywatelskich, dotyczącym stwierdzenia niezgodności z konstytucją wybranych przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz 2255 z późn. zm.). RPO zwrócił się do Trybunału, podzielając wątpliwości rzecznika praw dziecka, który zarzucił aktualnym przepisom, że dyskryminują dzieci wychowywane w pełnych związkach.

    Rzecznik uważa, że obecny sposób uzyskania prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (także dodatek wypłacany samotnym, po tym, jak tracą prawo do zasiłku dla bezrobotnych) jest zachętą do tego, aby rodzice posiadali status samotnych. Zauważa, że przepisy te dyskryminują dzieci rodziców pozostających w związkach formalnych i te, których rodzice są w związkach nieformalnych, ale razem wychowują dzieci. Prowadzi to do erozji odpowiedzialności rodzicielskiej i stanowi zachętę do ustalania przez rodziców swego statusu jako osoby formalnie samotnej. Rzecznik dodaje też, że aktualne przepisy rażąco niesłusznie uprzywilejowują rodziców niepozostających w związkach małżeńskich.

    Trybunał podzielił wątpliwości rzecznika i uznał przepisy dotyczące wypłat dodatków za niekonstytucyjne. Wskazał, że tracą one swoją moc do końca br. Zauważył m.in., że zgodnie z art. 71 ustawy zasadniczej państwo ma w swojej polityce uwzględniać dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – zwłaszcza wielodzietne i niepełne – mają prawo do pomocy szczególnej. Tymczasem aktualne rozwiązania faworyzują rodziny niepełne – uznał Trybunał. Ponadto art. 18 konstytucji stanowi, że rodzina i małżeństwo znajdują się pod szczególną ochroną państwa. – Państwo ma działać tak, aby umacniać więzi rodzinne, a te przepisy je osłabiają, zachęcając do zaniedbywania obowiązków spoczywających na rodzicach – zauważył wiceprezes TK Andrzej Mączyński.

– Rząd spodziewał się takiego wyroku i dlatego zaproponował nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych – zauważyła po ogłoszeniu wyroku dyrektor departamentu świadczeń socjalnych w Ministerstwie Polityki Społecznej Alina Wiśniewska. Zgodnie z nowelą (została we wtorek opublikowana w Dzienniku Ustaw) od września br. zostanie znacznie ogranicza liczba rodziców uprawnionych do dodatku dla samotnie wychowujących dziecko. Będą go otrzymywać jedynie te osoby uprawnione (lub reprezentujący ich rodzice), które nie mają zasądzonych alimentów, gdyż nie można tego zrobić (np. drugi z rodziców dziecka nie żyje). Nowe przepisy przewidują też wypłatę specjalnego dodatku dla rodzin wielodzietnych (50 zł na trzecie i kolejne dziecko). Ma to równoważyć pomoc adresowaną do rodzin pełnych i niepełnych. Źródło: Gazeta Prawna z 19.05.2005 r.

Przepisami ww. ustawy od 1 października 2004 r. wprowadzono m.in. w okresie od dnia 1 maja do 31 grudnia 2004 r. nową wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla osób, które do dnia 30 kwietnia 2004 r. otrzymywały świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Uprawnieni do tego dodatku zostali podzieleni na dwie grupy:

Pierwsza grupa: osoby otrzymujące już dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 70a ust. 1), dla których nowa wysokość dodatku zostanie ustalona z urzędu, tj. bez konieczności składania wniosku. Osoby te są jednak zobowiązane do przedłożenia zaświadczenia z ZUS o pobieraniu w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz o wysokości tego świadczenia. Nowa wysokość dodatku wynosi 70% kwoty świadczenia alimentacyjnego, jednakże nie może być niższa niż 170,00 zł (lub 250,00 zł na dziecko niepełnosprawne) i wyższa niż 300,00 zł na dziecko. Przy czym kwotę przysługującego dodatku ustala się z uwzględnieniem wypłaconego po dniu 1 maja 2004 r. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wypłata dodatku nastąpi z wyrównaniem od 1 maja 2004 r., niezależnie od miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Przykład: Matka samotnie wychowująca jedno dziecko pobiera na to dziecko od 1 maja 2004 r. zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170,00 zł miesięcznie. W dniu 2 października 2004 r. przedłoży w gminie zaświadczenie z ZUS, z którego wynika, że do dnia 30 kwietnia 2004 r. otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 600,00 zł. Kwota 70% świadczenia alimentacyjnego wynosi 420,00 zł. Ponieważ kwota ta jest wyższa od otrzymywanego od 1 maja 2004 r. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, od października 2004 r. osobie tej przysługuje dodatek w nowej wysokości, tj. 300,00 zł (maksymalna kwota dodatku). Za okres od 1 maja do 30 września 2004 r. organ właściwy dokona wyrównania kwoty dodatku w wysokości 650,00 zł, według wyliczenia: 300,00 zł - 170,00 zł = 130,00 zł; 130,00 zł x 5 miesięcy.

Nadmieniamy, że powyższe dotyczy osób, które do 30 kwietnia 2004 r. otrzymywały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie przekraczającej 242,00 zł na dziecko. Otrzymywanie świadczeń z funduszu w kwocie niższej nie spowoduje podwyższenia kwoty dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, bowiem 242,00 zł x 70% = 169,40 zł, natomiast 243,00 zł x 70% = 170,10 zł a 170,10 zł > 170,00 zł.

Druga grupa: osoby, które po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywały dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 70a ust. 2). Prawo do tego dodatku ustala się na wniosek osoby zainteresowanej, w wysokości 70% pobieranego w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 300,00 zł na dziecko. Ustawa nie przewiduje dolnej granicy wysokości dodatku co oznacza, że dodatek może być niższy niż 170,00 lub 250,00 zł na dziecko. Dodatek w tej wysokości będzie przysługiwał w okresie od 1 maja do 31 grudnia 2004 r. Prawo do dodatku nabędą rodziny, których dochód uzyskany w 2002 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 612,00 zł oraz spełniają pozostałe warunki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Jednakże osobom tym nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego oraz pozostałych dodatków do zasiłku.

Aby otrzymać dodatek osoby te powinny przedłożyć w organie właściwym, np. gminie:

• wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego - którego wzór stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne; we wniosku należy zaznaczyć wyłącznie dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka,
   

• zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w 2002 r. oraz zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości innych dochodów (w zależności od rodzaju osiąganych dochodów),
   

• zaświadczenie z ZUS o wysokości przysługującego w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
   

• ewentualnie inne niezbędne dokumenty.

Przykład: Matka samotnie wychowująca dziecko otrzymywała w kwietniu 2004 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 350,00 zł. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie uzyskany w 2002 r. wyniósł 602,00 zł, od maja 2004 r. nie nabyła prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko. Aktualnie może ona wystąpić z wnioskiem o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dokumentując jednocześnie fakt pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz wysokość tego świadczenia. W okresie od 1 maja do 31 grudnia 2004 r. przysługiwać jej będzie świadczenie w wysokości 245,00 zł miesięcznie (70% z kwoty 350,00 zł).

Wypłata dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla osób uprawnionych w obydwu grupach nastąpi po dostarczeniu przez te osoby odpowiednich dokumentów, o których mowa wyżej, z wyrównaniem od 1 maja 2004 r. W tym przypadku nie ma znaczenia, w którym miesiącu zostanie złożony wniosek.

Kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego rodzinę wychowującą dziecko niepełnosprawne stanowi kwota 583,00 zł a nie 504,00 zł. Przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie pracownicy, uzyskany w 2002 r., jest niższy od kwoty granicznej (wynosi 501,30 zł), zatem pracownica spełnia podstawowy wymóg do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zasiłek rodzinny przysługuje na dziecko do ukończenia 18 roku życia. Z tym że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej (art. 7 pkt 1 ustawy). Za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie należy rozumieć dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie. Specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy nie został wymieniony wśród tych instytucji, natomiast został wymieniony w art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych definiującym szkołę, do której uczęszczanie uprawnia do zasiłku rodzinnego.

Jeżeli chodzi o zasiłek pielęgnacyjny, to prawo do niego nie zostało uzależnione od dochodu rodziny. Zasiłek przysługuje niepełnosprawnemu dziecku w wysokości 144,00 zł miesięcznie. Jednak nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. Pobyt dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym nie powoduje zaprzestania wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego.

W świetle art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny na dziecko w wieku powyżej 18 lat przysługuje do ukończenia nauki w szkole - nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia, albo do ukończenia 24 roku życia - jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i posiada orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do art. 3 pkt 18 ustawy przez szkołę należy rozumieć m.in. ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Natomiast zasady organizowania zajęć rewalidacyjno-opiekuńczych zostały określone przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim (Dz. U. nr 14, poz. 76). Jeżeli zatem dziecko w wieku powyżej 18 lat uczęszcza na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze w ośrodku umożliwiającym dzieciom i młodzieży upośledzonym w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, to należy uznać, że spełniony jest warunek kształcenia się w szkole i na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny.

Źródło: Gazeta Podatkowa, 29.11.2004 r.

Dariusz Facoń, rav 25-03-2004

Już od 1 maja 2004 r. zamiast rozmaitych świadczeń - jeden podstawowy zasiłek. A do niego różne dodatki. Nie wiesz, gdzie składać wnioski i jakie dokumenty zgromadzić? Wyjaśnimy ci krok po kroku.

Dla każdej rodziny, w której miesięczny dochód na osobę nie przekracza 504 zł netto (lub 583 zł z dzieckiem niepełnosprawnym). Taki dochód to także podstawa do starania się o kolejne dodatki. Uwaga! W naszym informatorze wszystkie kwoty i progi dochodowe podajemy netto, czyli na rękę.

Zasiłek rodzinny przysługuje na dziecko poniżej 18. roku życia (jeśli się uczy - do 21. roku życia). Uczący się (studiujący) niepełnosprawni pobierają zasiłek do 24. roku życia. Świadczenia wypłaca się zarówno rodzicom, jak i prawnym lub faktycznym opiekunom dziecka (muszą wystąpić do sądu z wnioskiem o tzw. przysposobienie dziecka).

O zasiłek może zwrócić się także pełnoletnia osoba ucząca się (jeśli oczywiście spełnia kryterium wieku i kryterium dochodowe).

Uwaga! Zasiłek nie przysługuje dziecku przebywającemu w rodzinie zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (w domu pomocy społecznej, placówce opiekuńczo-wychowawczej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, szkole wojskowej itp.). Prawo do zasiłku wygasa z chwilą zawarcia związku małżeńskiego (nawet jeśli ta osoba nadal spełnia kryterium wieku i dochodowe).
 

Jak liczyć dochód
 

Musisz wykazać wszystkie dochody (ale bez świadczeń z pomocy społecznej!). Czyli np. wynagrodzenie za pracę, z działalności gospodarczej, emerytury i renty, zasiłki chorobowe, stypendia, alimenty, ekwiwalenty, ryczałty i diety. Muszą to być dochody netto, na rękę (innymi słowy - po odliczeniu podatku i różnych składek). Najlepiej wyciągnąć je z rozliczenia rocznego dla urzędu skarbowego.

To ważne! W 2004 r., składając wniosek o zasiłek, wykazujesz wyjątkowo dochody za rok 2002. W 2005 r. będziesz wykazywać dochody netto już za 2004 r.

Uwaga! Jeżeli teraz pobierasz zasiłek, a po 1 maja 2004 r. średni dochód twojej rodziny przekroczy próg uprawniający do zasiłku rodzinnego o kwotę nie wyższą niż 43 zł, nadal będzie ci przysługiwało prawo do tego świadczenia.

Ważne dla rolników! Wyliczacie swój dochód na podstawie tzw. hektara przeliczeniowego. Przyjmuje się, że miesięczny dochód z takiego hektara wynosi tyle, ile połowa progu dochodowego - a więc 252 zł. Przysługuje ci zatem prawo do nowego zasiłku rodzinnego, jeśli masz nie więcej niż dwa hektary przeliczeniowe (2 x 252 zł daje 504 zł).
 

    43 zł na pierwsze i drugie dziecko,

    53 zł - na trzecie,

    66 zł - na czwarte i kolejne dziecko.
 

Od 1 września 2005 r. wysokość zasiłku będzie zależała od wieku dziecka: 44 zł na dziecko poniżej 5 roku życia, 56 zł od 5 do 18 lat, 65 zł na dziecko pełnoletnie i starsze (do 24. roku życia). Co trzy lata zasiłek rodzinny (i dodatki do niego) ma być waloryzowany (pierwszy raz 1 września 2006 r.).
 

Zamiast dotychczasowych różnych zasiłków od 1 maja 2004 r. będzie kilka specjalnych dodatków do głównego zasiłku rodzinnego (przy ich nazwach musimy posługiwać się dość zawiłym językiem ustawy) i dwa świadczenia opiekuńcze.

Najpierw dodatki:
• Z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (zamiast zasiłku wychowawczego). Przysługuje tylko tym osobom, które mają prawo do zasiłku rodzinnego (spełniają kryteria dochodowe „zasiłkowej podstawy”). Nowy dodatek to 400 zł miesięcznie. Może go pobierać matka, ojciec, prawny lub faktyczny opiekun. Wypłacany jest przez dwa lata. W przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka - przez trzy lata. Jeżeli dziecko jest niepełnosprawne - do sześciu lat.

Ważne! Przed urlopem wychowawczym trzeba być zatrudnionym przez co najmniej pół roku. W czasie urlopu nie wolno pracować, trzeba opiekować się dzieckiem (a więc nie można oddać go np. do żłobka). Jeśli w tym czasie kobieta pobiera zasiłek macierzyński na inne dziecko, traci prawo do dodatku wychowawczego.

• Z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla wszystkich rodzin niepełnych (zamiast świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego). Na każde dziecko miesięcznie 170 zł, na każde dziecko niepełnosprawne - 250 zł. Przysługuje niezależnie od tego, czy i jakie alimenty zostały zasądzone przez sąd i czy są one płacone! Jest tylko jeden warunek: oczywiście kryterium dochodowe - 504 zł (lub 583 zł przy dziecku niepełnosprawnym). Dodatek ten przysługuje także osobom uczącym się. Uwaga! Jeśli dziecko pobiera rentę bądź rentę socjalną, dodatek się nie należy.

• Z tytułu urodzenia dziecka - tak samo dostaną go tylko te osoby, które mają prawo do zasiłku rodzinnego (a więc obowiązuje kryterium dochodowe!). To jednorazowy dodatek - 500 zł. Ważne! Przysługuje matce lub ojcu albo prawnemu opiekunowi, a także faktycznemu opiekunowi dziecka.

• Z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych (dotyczy bezrobotnych rodziców bądź opiekunów, którzy nie mają prawa do zasiłku). Żeby go dostać, trzeba zarejestrować się w urzędzie pracy, czyli wykazać się „gotowością” do podjęcia pracy. Wysokość dodatku: 400 zł miesięcznie, wypłacany maksymalnie przez trzy lata (nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko siedmiu lat). Należy o niego wystąpić w ciągu 30 dni od ustania prawa do zasiłku. Ale uwaga! Ten dodatek może być zawieszony, jeżeli matka, ojciec bądź opiekun podejmuje pracę. Gdy ją straci, a nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, może ponownie złożyć wniosek o dodatek - trzeba to zrobić w ciągu dwóch tygodni od zwolnienia! Prawo do dodatku nie przysługuje osobie, która zrezygnowała z pracy (lub została zwolniona z własnej winy). Dodatek nie należy się także emerytom i rencistom oraz pobierającym rentę socjalną bądź świadczenie pielęgnacyjne (więcej piszemy o nim poniżej).

Zapamiętajmy! Nie można pobierać równocześnie tego dodatku i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Trzeba wybrać jeden z nich.

A do tego jeszcze...

Od 1 maja 2004 r. pojawią się też trzy dodatki ekstra:

• 50 zł miesięcznie na edukację i rehabilitację dziecka niepełnosprawnego w wieku do 5 lat lub 70 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 6 do 24 lat (z orzeczoną niepełnosprawnością lub co najmniej umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, uczące się w szkole lub studiujące);

• 90 zł raz na rok - we wrześniu - na wydatki związane z rozpoczęciem nauki w szkole;

• 80 zł miesięcznie (od września do czerwca) na dziecko uczące się poza miejscem zamieszkania. Warunek: dziecko mieszka w bursie, internacie, na stancji itp.
 

• Zasiłek pielęgnacyjny: 144 zł miesięcznie. Prawo do niego mają dzieci niepełnosprawne i osoby powyżej 16. roku życia (niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym), jeżeli niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia. A także wszyscy powyżej 75. roku życia. Nie można go łączyć z dodatkiem pielęgnacyjnym wypłacanym przy emeryturach i rentach. Ważne! Żeby go dostać, wyjątkowo nie trzeba spełniać żadnych kryteriów dochodowych. Jest jeden warunek: osoby uprawnione nie mogą przebywać w instytucjach zapewniających całodobowe utrzymanie.

• Świadczenie pielęgnacyjne: 420 zł miesięcznie. Dostaną je osoby opiekujące się dziećmi do 16 roku życia z orzeczoną niepełnosprawnością lub starszymi niż 16-letnie z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Z tego świadczenia nie mogą korzystać osoby pobierające zasiłek bądź świadczenie przedemerytalne, a także rentę, rentę socjalną lub emeryturę. Nikt w rodzinie nie może też korzystać z wcześniejszej emerytury przyznanej na to dziecko. Ponadto dziecko niepełnosprawne nie może przebywać w instytucji zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej pięć dni w tygodniu.

 

Od 1 maja 2004 r.  rusza też ich rozpatrywanie. Jeśli spełniasz wszystkie wymagania, zasiłek będziesz dostawać już od miesiąca, w którym złożyłaś wniosek. Ale wyjątkowo w pierwszym miesiącu obowiązywania nowej ustawy świadczeniodawcy mają czas na ich wypłatę do 15 czerwca 2004 r.

Na rok. Uwaga! Za pierwszym razem wyjątkowo od 1 maja 2004 aż do 31 sierpnia 2005 r. (potem obowiązuje cykl wrzesień - sierpień).

To ważne! Jeśli zmieni się liczba członków twojej rodziny (urodziny, śmierć, usamodzielnienie się dziecka, rozwód itd.), zgłoś to jak najszybciej. Zmiana ta wpływa bowiem na wysokość dochodu na osobę - możesz stracić lub uzyskać prawo do świadczenia!

Dariusz Facoń, rav
Źródło: gazeta.pl

 

Od dnia 1 maja 2004 r. obowiązują nowe przepisy w zakresie świadczeń rodzinnych, które regulują m.in. świadczenia przyznawane osobom niepełnosprawnym lub rodzinom, które wychowują niepełnosprawne dziecko. Dotychczasowa ustawa o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych przyznawała pomoc finansową w postaci zasiłku rodzinnego na małżonka, będącego osobą niepełnosprawną oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Nowe przepisy regulują tę kwestię nieco inaczej. Obecnie osoba niepełnosprawna może zostać wsparta zasiłkiem pielęgnacyjnym, a ponad to, jeżeli niepełnosprawnym jest dziecko, osoba sprawująca nad nim opiekę może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, a także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka. W zasadzie jedyną przesłanką uzyskania takich świadczeń jest pozostawanie osoby w stanie niepełnosprawności, który niejako automatycznie pociąga za sobą cięższą sytuację materialną niż u osób całkowicie zdrowych. Osoba niepełnosprawna, bowiem wymaga zazwyczaj specjalistycznego leczenia, rehabilitacji, stałej opieki, specjalnego kształcenia, a poza tym nie ma często możliwości samodzielnego podjęcia pracy lub może to zrobić jedynie w ograniczonym zakresie. Wszystkie te elementy przesadzają o tym, że osoba taka ponosi z reguły wyższe koszty swojego utrzymanie przy jednoczesnym braku możliwości zarobkowania w przeciętnie przyjętej wysokości. Oprócz tego fizyczny stan kalectwa niejako obliguje do pomocy takiej osobie zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

          Kiedy dziecko jest uznane za niepełnosprawne i co oznacza umiarkowany oraz znaczny stopień niepełnosprawności?

Przyjmuje się, że dziecko jest niepełnosprawne, jeżeli nie ukończyło 16 roku życia i ma naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia mu całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne zdrowej osobie w takim samym wieku.

Niepełnosprawność w stopniu znacznym oznacza:

¾   stan osoby mającej naruszoną sprawność organizmu, przez który jest ona niezdolna do podjęcia zatrudnienia bądź zdolna do wykonywania zatrudnienia jedynie w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej; osoba taka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, przez którą należy rozumieć umiejętność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się;

¾   całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy i samodzielnej egzystencji z powodu naruszenia czynności organizmu, nierokującej możliwości powrotu do pracy po przekwalifikowaniu, orzeczoną przez lekarza – orzecznika ZUS;

¾   stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania przewidzianych tam świadczeń;

¾   posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów.
 

Niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym oznacza zaś:

¾  stan osoby o naruszonej sprawności organizmu, która jest zdolna do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności; osoba taka wymaga częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

¾  całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną przez lekarza - orzecznika ZUS;

¾  posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów.

        Kiedy rodzina niepełnosprawnego dziecka może się starać o dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka?

Warunkiem otrzymania takiego dodatku jest uprawnienie rodziny bądź pełnoletniej osoby uczącej się, która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców (rodzice nie żyją albo świadczą na rzecz takiej osoby alimenty) do otrzymania zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny zasadniczo przysługuje, jeżeli miesięczny dochód na osobę w rodzinie, której członkiem jest niepełnosprawne dziecko lub miesięczny dochód niepełnosprawnej osoby uczącej się nie przekracza 583,00 zł. Jeżeli jednak osoba niepełnosprawna pozostaje w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, tj. w domu pomocy społecznej, placówce opiekuńczo – wychowawczej, zakładzie opiekuńczo – leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno – opiekuńczym, zasiłek rodzinny na taką osobę nie przysługuje, w związku, z czym nie przysługuje na nią również dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Należy również zauważyć, iż zasiłek rodzinny przysługuje na osobę, która maksymalnie nie ukończyła 24 roku życia. Celem dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka jest pomoc w chociażby częściowym pokryciu wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka.

Dodatek taki przysługuje:

¾   matce lub ojcu dziecka; także rodzicom „przybranym” tzn. przysposabiającym;

¾   opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli wystąpił z wnioskiem o jego adopcję;

¾   opiekunowi prawnemu dziecka;

¾   pełnoletniej osobie uczącej się, która nie jest utrzymywana przez rodziców, ponieważ oni nie żyją albo ma zasądzone od nich na swoją rzecz alimenty.
 

        Aby jednak otrzymać taki dodatek niepełnosprawne dziecko musi mieścić się w pewnych określonych granicach wiekowych. Zatem dodatek przysługuje dla dziecka w wieku:

¾    do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności;

¾    powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym bądź o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wysokość takiego dodatku to 50 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia i 70 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia.

        Co to jest zasiłek pielęgnacyjny i kiedy przysługuje?

Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem pieniężnym przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

¾    niepełnosprawnemu dziecku (zgodnie z wyżej podaną definicją);

¾    osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej lat 16, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (wg podanej wyżej definicji);

¾    osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (wg definicji), jeżeli niepełnosprawność ta powstała w wieku do 21 roku życia;

¾    osobie, która ukończyła 75 lat.
 

Pomimo jednak spełnienia powyższych kryteriów, zasiłek nie będzie przysługiwał, jeżeli:

¾    osoba niepełnosprawna przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, np. w zakładzie opiekuńczo – leczniczym. Jednakże, gdy osoba przebywa poza taka placówką, przez co najmniej 14 dni w miesiącu – zasiłek przysługuje;

¾    niepełnosprawne dziecko przebywa w rodzinie zastępczej;

¾    osoba niepełnosprawna pobiera dodatek pielęgnacyjny , który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli została ona uznana za całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji albo gdy ukończyła 75 lat.

Zasiłek pielęgnacyjny wypłaca się w wysokości 142,00 zł miesięcznie.

        Co to jest świadczenie pielęgnacyjne i kiedy przysługuje?

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem jest to pomoc finansowa udzielana przez państwo osobie, która nie podejmuje albo rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności (dla dziecka do 16 roku życia) lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (dla dziecka powyżej 16 roku życia).

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

¾     matce lub ojcu dziecka;

¾     opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli wystąpił z wnioskiem o jego adopcję;

¾     opiekunowi prawnemu dziecka.

Świadczenie takie jest formą pomocy materialnej udzielanej rodzinom lub osobom o niewielkim miesięcznym dochodzie, dla których konieczność rezygnacji z zatrudnienia jest dużym obciążeniem finansowym. Z tego też powodu świadczenie opiekuńcze przysługuje, jeżeli miesięczny dochód na jednego członka rodziny nie przekracza 583,00 zł.

Świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało, jeżeli:

¾  osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

¾  osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury, renty inwalidzkiej lub renty z tytułu niezdolności do pracy;

¾  dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu;

¾  osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko.

 Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie.

Pamiętaj, że:

¾  świadczenia dla osoby niepełnosprawnej mogą być realizowane bądź w postaci -- świadczeń opiekuńczych, bądź w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego;

¾  osoba niepełnosprawna jest uprawniona do otrzymania jedynie zasiłku pielęgnacyjnego, a jeżeli jest pełnoletnią osobą uczącą się w wieku do 24 lat i niepozostajacą na utrzymaniu rodziców także do dodatku do zasiłku rodzinnego, jeżeli spełnia warunki do otrzymania samego zasiłku rodzinnego;

¾  zasadniczo dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, a także świadczenie pielęgnacyjne przysługują osobom, które pełnią rzeczywistą opiekę nad osobą niepełnosprawną;