Konfigurowanie portu szeregowego

Ponieważ modem jest podłączony do określonego portu szeregowego, oprogramowanie terminala musi posiadać adres tego portu dla komunikacji z modemem. Ustaw zatem program, tak by używał adresów portu COM/IRQ, które wykorzystuje modem.

Następnie ustaw szybkość transmisji portu oraz tempo przepływu danych między portem szeregowym i komputerem, w bitach na sekundę (bps). Pamiętaj, że szybkość portu nie zawsze musi być taka sama jak szybkość transmisji modemu! Jeśli Twój modem posiada kompresję danych, ustaw szybkość portu na tempo cztery razy większe od górnej szybkości modemu, aby w pełni wykorzystać zwiększony przepływ danych, oferowany przez kompresję. Na przykład, modem 9600 bps V.42bis powinien nadawać z szybkością portu ustawioną na 38400 bps.

Musisz także ustawić parametry transmisji portu szeregowego, na które składają się bity danych, parzystość, bity stopu (data bits, parity, stop bits).

Krótka rada: jeśli nie łączysz się z komputerem sieci głównej powinieneś użyć parametrów łączności bity danych 8, parzystość None i bity stopu 1. Jeśli jednak łączysz się z komputerem sieci głównej mogą być potrzebne bity danych 7, parzystość Even i bity stopu 1. Znaczenie tych terminów wyjaśnimy poniżej.

Bity danyh: liczba bitów używanych w każdym bloku danych, wysyłanym lub odbieranym podczas sesji łączności. Jeśli ustawienia parametru są niepoprawne, modem będzie błędnie odczytywał otrzymane bloki danych i wyświetlał na ekranie niezrozumiały żargon. Komunikacja z komputerami sieci głównej przeważnie wymaga 7 bitów danych na każdy blok. BBS na bazie PC i wiele mniejszych serwisów przeważnie używają 8 bitów danych.

Bity stopu: każdy transmitowany blok powinien mieć jeden bit stopu dla bezpieczeństwa wykorzystywanych bitów danych.

Parzystość: kontrola parzystości jest elementarną metodą detekcji błędów. Komputery sieci głównej przeważnie pracują z kontrolą parzystości ustawioną na "even", choć wiele BBS nie używa żadnej kontroli.

Informacje o stosowanych parametrach komunikacji dostarcza się przeważnie wraz z numerem telefonicznym bezpośrednio dostępnego serwisu informacyjnego. Powszechnie używa się skrótów ustawień: 8-N-1 (8 bitów danych, parzystość None, 1 bit stopu) lub 7-E-1 (7 bitów danych, parzystość Even, 1 bit stopu). Większość serwisów używa jedno z dwóch ustawień 8-N-1 lub 7-E-1.

Inicjalizacja modemu

Na ogół modem będzie pracował poprawnie, tak jak otrzymałeś go z firmy. Możesz jednak uznać za konieczne dostosować ustawienia modemu do warunków lokalnej linii telefonicznej, używanego oprogramowania lub typu bezpośrednio dostępnego serwisu informacyjnego, z którym najczęściej nawiązujesz łączność. Na szczęście współczesne modemy można zaprogramować, a program terminalowy może nagrać dla Ciebie odpowiedni podprogram.

Kiedy program terminalowy jest uruchamiany po raz pierwszy, wysyła wcześniej zdefiniowany zestaw poleceń do modemu w celu skonfigurowania go do dalszego użytku. Zestaw poleceń zwany jest ścieżką inicjalizacyjną (initialization string). Polecenia opisane są w podręczniku użytkownika, dołączanego do modemu. Ścieżki inicjalizacyjnej używa się do zdefiniowania typu protokołu, liczby sekund, które mają upłynąć od wybrania numeru do udzielenia odpowiedzi i tuzina innych funkcji.

Strojenie ścieżki inicjalizacyjnej metodą prób i błędów jest jedną z najbardziej nudnych czynności, którym użytkownik musi stawić czoła. Kilka programów terminalowych zawiera zbiór rodzajów modemów i odpowiadających im ścieżek, które należy przetestować i wybrać najbardziej odpowiedni dla Twego modemu. Ustawienie ścieżki inicjalizująej ogranicza się wtedy tylko do wybrania odpowiedniego rodzaju modemu z listy prezentowanej przez program.

Niezbędne cechy oprogramowania terminalu

Pomoc dla portów COM 1-4: oprogramowanie powinno dać się skonfigurować do wysyłania i odbierania danych przez ten sam port COM, który wykorzystuje modem. Zazwyczaj musisz podać programowi, który z adresów portów COM i IRQ używa modem. Niektóre ze współczesnych programów terminalowych automatycznie rozpoznaje, podczas instalacji, używane już w komputerze porty COM, uruchamiając test, stwierdzający do którego portu COM dołączony jest modem.

Typy emulacji terminala: zanim nadeszły czasy komputerów osobistych, istniały "ślepe terminale" do komunikacji z procesorami centralnymi, minikomputerami i innymi "inteligentnymi" maszynami. Komputery programowało się do formatów wejścia i wyjścia określonych typów terminali. Owa tradycja funkcjonuje i teraz, zatem Twoje oprogramowanie terminalowe musi emulować kody uderzeń klawiszy i możliwości przynajmniej jednego z typów terminali komputera, z którym chcesz się połączyć. Wiele programów terminalowych emuluje różne popularne terminale: możesz wybrać odpowiedni typ terminala komputera, z którym się łączysz. Powszechnie używane typy terminali to TTY, ANSI/BBS, DEC VT100 i DEC VT52.

Protokoły wymiany plików: przekazywanie plików danych, poprzez modem, z jednego komputera na drugi, jest jednym z najbardziej częstych i popularnych zadań łączności terminalowej. Przekazywane dane weryfikuje protokół, będącym zbiorem zasad, według których komputery, nadawczy i odbiorczy, zgadzają się wymieniać dane, wykrywać i poprawiać błędy transmisji, uruchamiać i zatrzymywać transmisję itd. Twój program terminalowy powinien posiadać przynajmniej jeden z protokołów wymiany plików, zrozumiały przez komputer, z którym się łączysz. Najpopularniejszymi protokołami są Xmodem, Ymodem, Kermit oraz Zmodem. Zmodem jest najbardziej popularny i najbardziej skuteczny ze wszystkich czterech; zwracaj uwagę czy jest obecny w oprogramowaniu, które chcesz zakupić.

Katalog wybierania (dialing directory): oprogramowanie terminalowe powinno zawierać bazy danych, w której przechowuje się nazwy, numery telefonów, ścieżki rejestracji w systemie oraz ustawienia, dostosowane do każdego z bezpośrednio dostępnych serwisów informacyjnych, z którymi regularnie nawiązujesz łączność. Katalog wybierania eliminuje konieczność korzystania z klawiatury do dokonywania ustawień za każdym razem, kiedy łączysz się z serwisem. Zamiast tego, wybierasz hasło w katalogu wybierania, a program sam dokonuje ustawień modemu i wybiera numer telefonu.

Inne pożyteczne, choć nie niezbędne cechy, występujące w większości nowoczesnych programów terminalowych:

Logowanie sesji (session-logging): możliwość zachowania na dysku tekstu, wyświetlonego na Twoim monitorze podczas sesji łączności, w celu późniejszego przejrzenia, wydrukowania lub wykorzystania w innych programach.

Klawisze makr: możliwość przypisania ciągu uderzeń klawiszy, (np. powodujących wpisanie Twego imienia), do jednego klawisza funkcyjnego. Sprawia, że jednym naciśnięciem owego klawisza odtwarzasz określony ciąg znaków.

Nagrywanie makr i język programowania: skuteczny, prosty sposób zautomatyzowania sesji łączności. Makra to programy napisane w języku dołączonym do oprogramowania. Proste makro można nagrać podczas typowej sesji; każdy klawisz, uderzony w odpowiedzi na zgłoszenie się odległego komputera jest zapamiętany, a wprowadzoną sekwencję można szybko odtworzyć przy następnej łączności z tym samym komputerem. Nagrane makra odtwarzają sekwencje uderzeń klawiszy za każdym razem, kiedy są potrzebne. Makra zaprogramowane mogą zawierać zdania logiczne typu IF... THEN... ELSE, przewidujące i prawidłowo reagujące na zdarzenia takie, jak sygnał zajęcia linii, komunikaty o nowej porcji elektronicznej poczty do odebrania itd.

Zgodność programów terminalowych

Omówiliśmy ogólnie dostępne programy terminalowe; można za ich pomocą łączyć się z większością bezpośrednio dostępnych serwisów informacyjnych. Niektóre z serwisów wymagać mogą jednak od Twojego komputera zgodności z ich oprogramowaniem terminalowym. Z reguły serwisy te oparte są na Graphical User Interface (GUI), a emulacje terminali występujące w ogólnie dostępnych programach terminalowych są bezużyteczne. Prodigy i America Online to przykłady serwisów, wymagających zgodności programowej.

Coraz większa liczba BBS jest adaptowanych do łączności z użytkownikami GUI. Większość takich BBS pozostaje kompatybilna z ogólnodostępnym oprogramowaniem terminalowym, opcjonalnie oferując użytkownikom programy terminalowe oparte na systemie GUI. Obecnie na rynku BBS konkurują ze sobą dwa standardy GUI. RIP (Remote Imaging Protocol) jest pakietem GUI, zaadaptowanym dla kilku różnych programów BBS. Roboboard/FX jest kombinacją programu BBS, opartego na systemie GUI oraz zgodnym z GUI programem terminalowym.

Kilka programów terminalowych zostało napisanych do systemu Microsoft Windows, lecz w obecnym czasie w większości z nich windowsowe cechy (typu "najedź i kliknij") systemu GUI ograniczają się do lokalnej kontroli programów terminalowych. Wciąż zatem musisz kontaktować się z serwisami GUI w trybie znakowym. Pierwszym programem terminalowym do Windows, z możliwością zaimplementowania standardu RIP, jest Qmodem Pro for Windows wersji 1.0. Zapewnia on pełne środowisko GUI podczas łączności z systemami GUI.

Opcjonalne programy czołowe

Z tekstowych sieci komercyjnych, takich jak CompuServe i GEnie, można korzystać przez ogólnie dostępne oprogramowanie terminalowe. Te i inne, poważniejsze serwisy, często posiadają dodatkowe oprogramowanie użytkownika, opracowane w celu uproszczenia i przyspieszenia obsługi swych licznych grup dyskusyjnych. Takie programy nazywane są programami czołowymi (front-end programs).

Aczkolwiek, telefoniczne linie kanałowe (voice-grade) mają sens jeśli spędzasz wiele czasu na łącznościach modemowych. Jeżeli kilka telefonów dołączonych jest do jednego numeru, każdy ktokolwiek odłoży słuchawkę w czasie pracy modemu, natychmiast go rozłącza. To samo tyczy się sygnałów wyczekujących ("call-waiting"), które na krótko przerywają połączenia, sprawdzając czy na linii nie czeka inny rozmówca.

Niektóre biurowe systemy telefoniczne wymagają wykręcenia dodatkowego numeru (zwykle "9") do rozmów zewnętrznych. Programy terminalowe mogą przechowywać takie przedrostki wybierania (dialing prefix) z zaprogramowaną przerwą, dającą systemowi telefonicznemu czas na nawiązanie łączności zewnętrznej. Za pomocą bardziej złożonego przedrostka można zautomatyzować czynność płacenia za rozmowy kartą kredytową. Kilka wcześniej zdefiniowanych przedrostków można przypisać do jednego lub wszystkich haseł w katalogu wybierania.

Sieci pakietowe , jak się je często nazywa, dają lokalny dostęp do numerów telefonicznych na wielu obszarach zgłoszenia. Umożliwiają jedynie łączność cyfrową, nie analogową. Linie łączą ważniejsze obszary miejskie na całym świecie. Ponieważ sieci pakietowe skuteczniej wykorzystują możliwość przesyłania danych, cena za minutę połączenia jest niższa od opłat zwykłych linii. Wiele sieci pakietowych udziela dużego rabatu na połączenia modemowe w nocy lub podczas weekendów, kiedy ruch w interesach jest mniejszy, a sieci pakietowe stosunkowo niewykorzystywane.

Poczta elektroniczna jest dla wielu ludzi głównym powodem, dla którego kupują modem. E-mail (electronic mail) jest tańsza i wygodniejsza w porównaniu z klasyczną pocztą - żadnego papieru, kopert, znaczków czy wędrówek do skrzynki pocztowej. E-mail przeważnie dostarcza pocztę w ciągu minut lub godzin - porównaj to z dniami i miesiącami w przypadku "poczty ślimaczej", jak się nazywa zwykłe usługi pocztowe wśród miłośników e-mail.

Najpopularniejszą formą łączności przez e-mail jest korespondencja prywatna, pomiędzy dwiema osobami. Ludzie biznesu negocjują tą drogą kontrakty, kupują i sprzedają towary lub usługi oraz kierują swymi przedsiębiorstwami. Babcie i dziadkowie piszą do swych wnuczków. Niektórzy piszą listy miłosne; więcej niż jeden ślub odbył się dzięki istnieniu elektronicznej skrzynki pocztowej.

Ale głowną korzyścią z e-mail jest możliwość porozumiewania się z milionami korespondentów. Podczas gdy zwykłe listy lub prywatna e-mail dostarcza korespondencję na jeden tylko adres, publiczna e-mail może nadać wiadomość do miliona ludzi, którzy ją przeczytają i udzielą odpowiedzi.

Możliwość stykania się milionami ludzi była zarezerwowana dotychczas dla wydawców, właścicieli stacji nadawczych i innych, którzy kontrolowali rynek masowej komunikacji. Lecz teraz, każdy kto posiada komputer wyposażony w modem, może posłać wiadomość prosto w otwarty świat.

Publiczna e-mail jest także sposobem na wymianę wiedzy i doświadczeń z innymi korespondentami. Zapytaj się agenta biura podróży o najlepszą linię lotniczą stąd dotąd, a dostaniesz informacje o kosztach i odlotach. Spytaj się przez publiczną e-mail "Która linia lotnicza jest najlepsza na trasie z Zurichu do Hanoweru?", a otrzymasz porównanie cen, opinie o personelu, nawet ocenę jedzenia!

Telekonferencje, znane również jako "elektroniczne pogawędki", to poczta elektroniczna, wykorzystana do bezpośredniej debaty listownej. Podczas telekonferencji każde napisane zdanie jest natychmiast wyświetlane u wszystkich jej pozostałych uczestników. Ich odpowiedzi i komentarze ukazują się na Twoim monitorze. Możesz zachować dokładny zapis telekonferencji, zachowując ją w pliku logującym sesje.

Telekonferencje, odbywane w sprawach formalnych, mogą być anonsowane wcześniej i rozkładane w czasie. Na przykład, firma CEO, produkująca oprogramowanie, może być gospodarzem telekonferencji, na której klienci są zapraszeni do "powitania pana prezesa" i zadawania pytań, czynienia uwag o wyrobach firmy oraz dawania propozycji nowych ulepszeń. Takie żywe sprzężenie zwrotne pomiędzy klientami może mieć poważny wpływ na dalszy rozwój firmy.

W USA usługi terminalowe brane są bardzo poważnie na najwyższych nawet szczeblach rządowych. Ostatnio sieć CompuServe gospodarzowała historycznej telekonferencji prowadzonej przez wiceprezytenta tego kraju, Alberta Gore'a, w której Gore przewodniczył dyskusji nad krajową polityką informacyjną.

Większość telekonferencji organizowanych jest ad hoc przez zwykłych użytkowników usług łączności terminalowej, którzy chcą po prostu poznać siebie nawzajem, szybciej niż pozwala na to zwykła e-mail. Bezpośrednio dostępne serwisy informacyjne, które mają w ofercie usługi telekonferencyjne, zwykle posiadają możliwość wyświetlania wykazu imion użytkowników, którzy akurat połączeni są z serwisem. Możesz osoby te zaprosić, krótką wiadomością, do włączenia się w "tryb pogawędki".

Wysyłanie plików do innego komputera poprzez modem nazywa się ładowaniem (uploading), natomiast otrzymywanie - odbieraniem (downloading). Wymiana plików daje możliwość otrzymywania plików danych z całego świata łączności terminalowej, tak jak e-mail umożliwia otrzymywanie listów. Jeśli musisz wysłać komuś program, zbiór dokumentów, pliki graficzne, możesz po prostu skopiować je na dyskietkę, zapakować ją do pudełka, zaadresować i wysłać pocztą zwykłą lub kurierską. Lecz jeśli Ty i adresat macie modemy, te same pliki mogą być nadane w ciągu minut, bez żadnego pakowania.

Wymiana plików odbywa się za pośrednictwem protokołów, takich jak Xmodem, Zmodem itd. Chcąc przypomnieć sobie co mówiliśmy o protokołach komunikacji, zajrzyj do rozdziału na temat oprogramowania terminalu.

Wiele z serwisów łączności terminalowej dostarcza zestawu plików, które nadawca może "ściągnąć" do siebie, tak jakby wypożyczał książki z biblioteki publicznej. Oczywiście różnica polega na tym, że ksiązki nigdy nie opuszczają półek biblioteki; Ty otrzymujesz tylko kopię książki i nie musisz jej zwracać.

Najbardziej popularnymi pakietami w takich bibliotekach są programy typu shareware. Shareware jest metodą dystrybucji oprogramowania z określonym na ogół terminem płatności. Autor programu typu shareware upomina Cię, mówiąc "Oto mój program; nie płać zań teraz. Powstrzymaj się przez chwilę, zapłacisz mi, kiedy zdecydujesz się go używać. Skopiuj mój program i podziel się nim z przyjaciółmi". Jeśli zdecydujesz się używać program, wtedy wysyłasz autorowi opłatę rejestracyjną, określoną w dokumentacji programu.

Wielu ludzi cierpi na "przeładowanie informacyjne" - niemożność stawienia czoła potokowi publikowanej nieustannie informacji z dowolnej dziedziny biznesu. W naszej gospodarce globalnej, często zachodzi potrzeba zdobycia informacji o odległym rynku zbytu, a nie zawsze jest możliwość znalezienia jej w pobliskiej bibliotece.

Na szczęście większość obecnie udzielanych informacji jest dostępna za pośrednictwem łączności terminalowej. Możesz połączyć się z bezpośrednio dostępnym serwisem informacyjnym, jak np. Dialog Information Systems i przeszukać setki baz danych, zawierających miliony faktów, opisów i wyczerpujących artykułów na rzeczywiście każdy temat. Jeśli potrzebujesz katalogu firm z Ukrainy, wystarczy krótka łączność modemowa.

Funkcja zdalnej obsługi oddalonego komputera sieci głównej powierza niekiedy w Twe ręce komputer centralny, wartości często wielu milionów dolarów, lub daje kilka godzin rozrywki z grą komputerową z BBS. Konsultanci i eksperci komputerowi często wykorzystują funkcję zdalnej obsługi do diagnozowania i zaradzania problemom, z którymi stykają się klienci przy obsłudze komputera. Łatwiej jest pozwolić takiemu technikowi nawiązać łączność z Twym komputerem przez modem i przedstawić mu problem, niż wzywać go do biura.

Tę kategorię sieci można przyrównać do centrum handlowego, mieszczącego się w dużym budynku, który należy do pewnego właściciela. Właściciel budynku wynajmuje kupcom stragany, na których sprzedają swoje towary i pobiera za to opłaty dzierżawcze; opłat może też żądać od gości, parkujących w wolnych miejscach swe samochody, gdy przyjeżdżają do centrum po zakupy. Właściciel pokrywa całość lub część kosztów wyposażenia centrum, które sprawia, że sieć jest atrakcyjna dla klientów.

Sieci komercyjne to CompuServe, America OnLine, Prodigy, GEnie, Delphi i inne, mniejsze. Sieci posiadają duże komputery, rozgałęzioną sieć łącz telefonicznych, podstawową infrastrukturę softwerową, przez którą użytkownicy obsługują system, nadzór techniczny i wiele innego wyposażenia. Sieci obsługują również system poczty elektronicznej, umożliwiając wzajemny kontakt użytkowników.

Stragany komercyjnych sieci znane są powszechnie jako information providers (IP). Sieć udziela im odpłatnej gościny; dzięki temu mogą dostarczać określone, oferowane przez siebie towary i usługi. CompuServe, największa na świecie sieć komercyjna, daje dostęp do prawie 1000 takich "info-butików" dla ponad 1 500 000 użytkowników.

Użytkownicy muszą płacić za dostęp do usług sieci komercyjnych i istniejących w niej IP. Podstawowa subskrybcja CompuServe, na przykład, obejmuje opłaty za utrzymanie elektronicznej skrzynki pocztowej, nadzór techniczny i dostęp do wybranych IP, jak wiadomości, pogoda i serwis informacyjny konsumenta.

Wszystkie IP w CompuServe są zorganizowane w grupy użytkowe zwane forum; możesz je sobie wyobrażać jako oddzielne sklepy wewnątrz centrum handlowego. Przeszukujesz bazę danych, żeby znaleźć jeden lub więcej forum IP, oferujących określone towary i usługi, na przykład forum pod nazwą "zbiór oprogramowania". Kiedy je wybierasz, po prostu wchodzisz do "sklepu".

Forum zwykle obejmuje jeden lub więcej zakresów publicznej e-mail, w których użytkownicy mogą przedyskutować produkty i odnośne pozycje IP, znaleźć zbiory programów typu shareware, dokumentacje i inne pliki informacyjne, dotyczące interesów IP i usług telekonferencyjnych, (np. powiadomienie, że bezpośrednie rozmowy lub seminaria w sprawach IP zostaną przełożone). Produkty IP można zamawiać podczas sesji, używając karty kredytowej lub przekazując zapłatę do jednego z towarzystw członkowskich.

Sieci komercyjne pobierają od każdego IP niewielką opłatę za każdą minutę, spędzoną "na forum" przez użytkownika. IP przeważnie przenoszą opłaty na Ciebie, nadającego. IP mogą nałożyć narzut do tej kwoty, gromadząc pieniądze na opłaty dla sieci, za dostarczane przez forum usługi. Na przykład, kiedy szukasz jakichś artykułów, przeglądając pozycje jednej z list forum w CompuServe, płacisz od minuty poszukiwań, a także stałą opłatę za każdy uzyskany artykuł.

Sieci komercyjne świadczą dużo wartościowych usług użytkownikom łączności terminalowej. Użytkownicy otrzymują odpowiedni, jednoczesny dostęp do setek różnych IP i standardowego, łatwego w użyciu interfejsu dla wszystkich IP; e-mail i inne podstawowe usługi terminalowe; techniczną pomoc, udzielaną za pośrednictwem modemów sieci; informacje o warunkach członkostwa w komercyjnej sieci, które może stanowić ogromne pole działalności potencjalnych użytkowników; możliwość korzystania z bogatych zasobów komputerowych; oraz korzyści z zysków ze sprzedaży na straganach komercyjnej sieci.

Internet, początkowo mała, ściśle tajna sieć komputerowa rządu USA do celów militarnych, stała się największym na świecie i najczęściej użytkowanym serwisem informacyjnym. Ponad 2 000 000 komputerów na świecie jest podłączonych do Internetu. W ponad 60 różnych krajach, włączając Antarktykę, działają komputery sieci głównej stale podłączone do Internetu, dające dostęp do wszystkich pozostałych komputerów.

Ocenia się, że ponad 50 milionów ludzi korzysta z Internetu w celu wymiany poczty elektronicznej i plików; umieszczania i dystrybucji informacji; oraz "wypożyczania" zasobów małych lub dużych komputerów sieci głównej. Niektóre statystyki stwierdzają ogromną popularność i ciągły rozwój Internetu:

• liczba komputerów sieci głównej Internetu w Norwegii, w przeliczeniu na 1000 mieszkańców: 5
• liczba komputerów sieci głównej Internetu w Stanach Zjednoczonych, w przeliczeniu na 1000 mieszkańców: 4
• przeciętny czas połączenia nowych sieci komputerowych dołączanych do Internetu: 10 minut
• liczba artykułów prasowych o sieci Internet, w pierwszych dziewięciu miesiącach roku 1993: 2300
• liczba artykułów USENET nadanych w zwykłym dniu w grudniu 1993: 43000. (USENET jest jednym z forum publicznej e-mail Internetu).

Sieć Internet powstała jako szkielet globalnej łączności terminalowej. Pozostałe serwisy informacyjne, od dużych, komercyjnych sieci jak CompuServe, aż po malutkie, domowe BBS, włączają się do Internetu całymi legionami. Można teraz wysyłać pocztę elektroniczną do ponad 137 krajów, używając Internet jako pomostu pomiędzy średnimi sieciami. Futurystyczna wizja terminalowej "wioski globalnej" realizowana jest właśnie przez sieć Internet.

Wiele informacji przechowywanej w takich wewnętrznych BBS jest wyjątkowej ważności: obejmuje koszty produkcji, spisy klientów, zestawienia płac itd. Bezpieczeństwo przechowywanych informacji i utrzymanie ich w tajemnicy jest wymogiem niezbędnym. Z tego powodu wiele instytucji woli raczej uruchomić swój własny BBS, niż wynajmować miejce na forum w sieci komercyjnej.

Pomoc i kontakt z klientami

Niektóre firmy, zwłaszcza producenci oprogramowania, zaprasza swych klientów do korzystania z ich BBS. Taki ograniczony dostęp do systemu może dotyczyć:

• uczestnictwa w grupach użytkowników: klienci kontaktują się ze sobą przez e-mail i udzielają sobie pomocy przy rozwiązywaniu problemów technicznych. Dostarczają też wielu wartościowych pomysłów dla zespołów projektujących produkty firmy.
• dostarczania informacji technicznych i cennika: każdy, kto potrzebuje pomocy technicznej lub cennika produktów, poza regularnymi godzinami pracy firmy, powita z zadowoleniem dwudziestoczterogodzinny, firmowy BBS. Jeśli przedsiębiorstwo chce wyjść na rynki światowe, BBS może być głównym sposobem dostarczania całodniowych usług do różnych stref czasowych.
• bieżących wersji oprogramowania: porównaj efektywność i prostotę uzyskania najnowszej wersji programu, z czasem i pracą potrzebną na nadanie, zapakowanie i wysłanie jej tradycyjnymi metodami. Korzyści zarówno klienta, jak i nadawcy są oczywiste.

Sprzedaż i kontakty publiczne

Zamawianie towarów przez łączność terminalową jest znacznie łatwiejszą czynnością. Specjalne oprogramowanie może automatycznie powiadomić pracownika działu sprzedaży o nadejściu zamówienia, uaktualnić dane o płatności przedsiębiorstwa, przenieść dane z bazy danych zamówień do bazy danych dostaw, wydrukować nadchodzące zamówienie i adres odbiorcy... niemalże wszystko z wyjątkiem załadowania przesyłki na samochód dostawczy.

Niektóre firmy uruchamiają BBS jako zyskowną działalność gospodarczą, nie tylko ulepszenie lub sewis usługowy istniejącego przedsiębiorstwa. Wydawnictwa i pracownie DTP, na przykład, sprzedają dostęp do fontów, bibliotek clipartów, odpowiedniego oprogramowania narzędziowego oraz forum e-mail dla artystów-grafików, wydawców i fotografików. Pracownik firmy brokerskiej może sprzedawać subskrybcje na brokerską prasę komputerową, pliki zawierające dane o finansach i inne informacje niezbędne dla inwestorów. Operatorzy takich BBS często stwierdzają, że ich użytkownicy, po początkowym wykorzystaniu BBS, zakupują, wcześniej czy później, główne produkty lub usługi firmy.

Departament Handlu USA, na przykład, posiada BBS z 64 łączami, z którego inwestorzy, ekonomiści, firmy eksportowo-importujące i inni zainteresowani mogą sprowadzać pliki zawierające bieżące statystyki ekonomiczne, otrzymywać bieżące kursy wymiany walut, informacje o koniunkturze w handlu międzynarodowym, źródłach wspierania małego biznesu. (USA, 202-482-2584).

BBS FedWorld (USA, 703-321-8020) sponsorowany przez National Technical Information Service jest drzwiami do ponad 100 BBS sponsorowanych przez rząd. Użytkownicy FedWorld mogą wybrać z menu BBS, utrzymywanych przez inne agencje rządowe. BBS FedWorld połączy z nim użytkownika, tak jakby użytkownik łączył się bezpośrednio z drugim BBS.

The American Hospital Pharmacists Association, z 25000 członków w USA, posiada BBS z 8 łączami telefonicznymi, z 3000 połączeń miesięcznie. Użytkownicy wymieniają zapytania na temat organizacji farmacji, działania leków i inne zawodowe tematy; wymieniają wysoko wyspecjalizowane programy, opracowane do własnego użytku, zakupują książki, kasety wideo i inne pomoce naukowe, oferowane przez stowarzyszenie, czytają biuletyny o nowych trendach w przemyśle farmaceutycznym, a nawet wyrażają swe zdanie w elektronicznej opinii publicznej.

Osiąganie wystarczających dochodów wprost z BBS nie jest niczym niezwykłym. Kevin Behrens, obsługujący Aquilla BBS w Chicago w stanie Illinois (USA, 708-820-8344), stworzył swój BBS podczas rekonwalescencji po wypadku w pracy. BBS miał jedynie wypełnić nudę pozostającego w domu Kevina. Sześć miesięcy później, kiedy mógł już wrócić do swej pracy elektryka w fabryce wagonów, stwierdził, że zarabia więcej pieniędzy z działalności BBS.

Wiele hobbystycznych BBS, takich jak Aquilla "niespodziewanie" wyrosło na przedsięwzięcie o finansowym sukcesie. Lecz coraz częściej ludzie uruchamiają BBS ze szczerą intencją stworzenia zyskownego interesu. Wnoszą swe zaangażowanie, talent, umiejętności organizacyjne i marketingowe do czegoś, co było pierwotnie amatorskim hobby. Ta nowa rasa "infoholików" kreuje zupełnie nowy przemysł przedsięwzięć BBS.

Niektóre z BBS uwydatnia jedną lub kilka swych funkcji. Wiele BBS, odnoszących duży sukces, zawiera ogromny zbiór oprogramowania typu shareware (często mierzonych w gigabajtach i dziesiątkach tysięcy plików). Ich sysopy kładą główny wysiłek na uzyskiwaniu i katalogowaniu najnowszych i najlepszych programów sharewerowych.

Pozostałe systemy opierają się na rozrywkowych i towarzyskich funkcjach BBS, zapewniając sprawną i dobrą organizację telekonferencji oraz usługi poczty elektronicznej. Takie "kluby towarzyskie" często goszczą twarzą w twarz partie i ich członków, którzy musieliby podróżować setki mil by się z nimi spotkać. Często BBS dostarczają programów typu "matchmaker": terminalowe bazy danych, w których użytkownicy mogą przedstawić siebie i swe zainteresowania, następnie otrzymują listę wypowiedzi podobnych użytkowników, z którymi mogą korespondować.

Inny sposób wykreowania dochodowego BBS jest oparcie się na grupach ludzi, których łączą wspólne zainteresowania - hobby, zawód, poglądy polityczne lub coś jeszcze - i dostarczaniu pełnych usług, opartych na określonych zainteresowaniach. Wspaniałym przykładem tego rodzaju jest GISnet BBS w Denver, w stanie Colorado (USA, 303-447-0927). Jego podstawą jest Geographical Information Systems: zdjęcia satelitarne powierzchni Ziemii, komputerowo opracowane mapy, dane geopozycyjne i tym podobne. Sysop Billa Thoena posiada obszerny zbiór plików graficznych wysokiej jakości, programy sharewerowe, forum e-mail Internetu i dokumentów, zawierających dane z fascynującego lecz raczej zamkniętego przedmiotu. Profesjonaliści z całych Stanów Zjednoczonych, Europy i Japonii łączą się z GISnetem, ponieważ Thoen dostarcza najwięcej tego, czego potrzebują, i to najwyższej jakości.

Organizacja łączności:

Kontrola modemu/modemów, rozpoznawanie i wykonywanie poleceń wysyłanych przez użytkowników, zwracanie tekstu, protokoły transmisji plików, działanie w funkcji interfejsu pomiędzy użytkownikami i innymi programami do zdalnej obsługi komputera.

Zabezpieczenia:

Organizacja bazy danych komunikatów:

Z definicji, Bulletin Board System musi umożliwiać przesyłanie publicznych komunikatów, które użytkownik może odczytywać lub na nie odpowiadać. Komunikaty, zawierające temat i ścieżkę identyfikacyjną użytkownika - ich nadawcy i adresatów - są składowane w bazie danych BBS. Wiadomości mogą być odczytywane w różnym porządku: w układzie fizycznym lub chronologicznym, w porządku odpowiedzi na daną wiadomość, według tekstu nagłówka (temat, nadawca, adresat) lub tekstu głównego. BBS powinien zawierać również pozostałe narzędzia do czyszczenia nieaktualnych lub wykasowanych wiadomości, przepakowywania i przeindeksowywania bazy danych komunikatów oraz naprawiania uszkodzonej bazy.

Organizacja biblioteki plików:

Poza funkcją przesyłania plików, BBS musi posiadać bazę danych plików dostępnych dla użytkowników. Oprogramowanie BBS dostarcza sposobu organizacji grup plików z ich opisem tekstowym, tak, że użytkownicy mogą łatwo zlokalizować shareware i dokumenty, które chcą uzyskać. Organizacja plików obejmuje również możliwość zamknięcia dostępu dla pewnych grup plików lub do plików indywidualnych, opartych na zabezpieczeniach użytkownika.

Organizacja telekonferencji:

Jeśli użytkownik nie może "rozmawiać" z pozostałymi użytkownikami (BBS z jednym łączem oczywiście nie może sobie na to pozwolić), BBS umożliwia użytkownikowi rozmawę z sysopem, jeśli zdecydujesz się udostępnić mu sysop. Telekonferencje z udziałem trzech lub więcej uczestników, wymagają dodatkowej organizacji w celu umożliwienia każdemu innemu użytkownikowi na łączność pomimo odbywającej się na żywo sesji. Organizacja telekonferencji może również zawierać możliwość przywołania innego użytkownika lub sysopu, zapraszającego jego lub ją do przyłączenia się do telekonferencji; otwierania i zamykania trybu telekonferencji; tworzenia prywatnych telekonferencji i kontrolowania, który z użytkowników może przyłączyć się do niej.

Zewnętrzne programy kontroli:

Zewnętrzne programy dają możliwość zdalnej obsługi komputera, której nie daje samo oprogramowanie BBS. Dostęp do zewnętrznych programów czyni z BBS nieskończenie rozwojowym i łatwiejszą platformę, z której można dostarczać rozrywki, informacji, obsługi transakcji i innych usług komputerowych. Zewnętrzny program może być grą elektroniczną lub innym programem komunikacyjnym, łączącym użytkownika z Internetem, wybierającym numer ośrodka autoryzującego karty kredytowe lub łączącym dwóch uzytkowników na tekstową telekonferencję.

Oto podstawowa charakterystyka oprogramowania BBS. Rodzaj oprogramowania BBS, który wybierzesz zależy również w wielkim stopniu od innych cech, omówionych w poniższym rozdziale.

Większość z poniższych dyskusji odnosi się do systemu MS-DOS, chociaż pożytki z innych systemów operacyjnych zostaną również omówione. Jeśli nie planujesz używać MS-DOS, skontaktuj się ze specjalistami, by dowiedzieć się jakiego używają oprogramowania.

Oprogramowanie BBS z jednym i wieloma łączami

Opracowujący oprogramowanie BBS do MS-DOS podejmują odmienne rozwiązania potrzeb dostępu wieloczynnościowego, a różnice te mają znaczny wpływ na koszt i charakterystykę działania BBS.

Wielowęzłowe oprogramowanie BBS wymaga oddzielnej kopii programu BBS na każde łącze telefoniczne, uruchamianego z własnego komputera wirtualnego lub fizycznego. System z pojednczym komputerem fizycznym na łącze można wykonać na dwa sposoby. Kompletne systemy PC mogą być łączone przez LAN (Local Access Network - sieć dostępu lokalnego), pozwalając wszystkim z nich na korzystanie z tych samych dysków, na których gromadzone są wiadomości, biblioteki plików i inne gromadzone zbiory. Alternatywnie, na pojedynczym PC można zainstalować karty podrzędne (slave cards), składające się z wielu mikroprocesorów. Każdy mikroprocesor na karcie podrzędnej stanowi jakby ekwiwalent oddzielnego CPU (Central Processing Unit - jednostka centralna), lecz unika się dublowania obudów, dysków, klawiatur i monitorów. LAN jest wtedy zbędny; wszystkie mikroprocesory mają dostęp do zbiorów poprzez obwód karty podrzędnej i płyty głównej.

Głowną zaletą wielowęzłowego BBS uruchamianego na pojedynczym komputerze fizycznym jest bezpieczeństwo przed uszkodzeniami sprzętowymi i blokadami oprogramowania, które wystąpić mogą w przypadku redundacji sprzętowej. Jeśli jeden węzeł fizyczny ulegnie uszkodzeniu, tylko jedno łącze telefoniczne może odpowiadać na połączenie od użytkownika; pozostałe łącza wciąż mogą działać. Inną zaletą tego jest, że każdy użytkownik posiada kompletny mikroprocesor, przeznaczony do jej lub jego użytku; nie ma obniżenia jakości działania, w przypadkach kiedy jest więcej równoczesnych użytkowników.

Maszyna wirtualna dokonuje partycji pamięci pojedynczego CPU i tworzy w pamięci odpowiedniki kilku CPU o mniejszej mocy - jeden na każdy węzeł (łącze). DesqView, oprogramowanie do systemu wieloczynnościowego firmy Quarterdeck Systems, jest tradycyną platformą dla wielowęzłowych BBS uruchamianych na maszynach wirtualnych. DeqView umożliwia partycję i odpowiednie skonfigurowanie pamięci oraz organizację poleceń wejścia/wyjścia dla każdej partycji, zapobiegając ewentualnym kolizjom.

Oszczędność pieniędzy na kosztach osprzętu jest główną zaletą systemu opartego na maszynie wirtualnej. Jakkolwiek, przepełnienie systemu obniża jakość jego działania, jeśli wielu użytkowników loguje się w BBS, a uszkodzenie sprzętu może wyłączyć z akcji wszystkie łącza BBS.

Niektórzy operatorzy BBS dokonują kompromisu pomiędzy systemami opartymi na fizycznej i wirtualnej maszynie. Uruchamiają nie więcej niż cztery łącza pod DesqView na PC fizycznym, a liczbę łącz powiększają przez dodanie LAN i redundację PC. Program WildCat BBS jest wersją specjalnie przeznaczoną do takiej konfiguracji.

Trzy programy BBS (TBBS, DLX i The Major) zawierają własne sposoby przystosowania systemu do zadań wieloczynnościowych. Programy te mogą obsługiwać wiele łącz telefonicznych na jednym CPU bez stosowania DesqView. Ponieważ kod wieloczynnościowy jest określony dla czynności BBS, programy te zawierają niski poziom spadku jakości działania, nawet kiedy równocześnie są wykorzystywane 64 lub więcej łącz.

BBS może być uruchamiany w systemie Microsoft Windows w oknie DOS-owym. Taka konfiguracja jest jednak ograniczona możliwościami komunikacyjnymi Windows do nie więcej niż dwóch łącz. Ddostępne na rynku są dwa programy BBS do pracy w środowisku Windows, Excalibur i PowerBBS, z których każdy, jak twierdzą ich programiści, jest w stanie utrzymywać osiem lub więcej łącz. Zaden jednak program będący w użyciu nie posiada odpowiednich danych do tego, by umożliwić ocenę jego działania.

Jeśli planujesz używać bardzo szybkich modemów (9600 bps lub szybszych) będziesz potrzebował komputera klasy IBM-AT, z procesorem przynajmniej 80286. Pamiętaj, że modem 9600 bps ma takie samo zapotrzebowanie na CPU co cztery lub pięć modemów 2400 bps, zastosuj zatem komputer proporcjonalnie większej mocy. PC 80386/20MHz ze zintegrowanymi środkami wielozadaniowości może obsługiwać ponad 16 łącz 9600 bps. Dla większych systemów najlepsze są PC 80386/25MHz lub szybsze.

System dysków BBS-ów z wieloma łączami jest najważniejszą cechą oddziałującą na ogólne działanie. Jest mądrze zainwestować w szybszy dysk/dyski na jaki Cię stać. Ilość wolnego miejsca na dysku, którego będziesz potrzebował, zależy głównie od rozmiaru i ilości plików, gromadzonych na dysku w ofercie użytkownikom.

Jeśli wybrałeś oprogramowanie BBS wymagające jednego PC na każde łącze, potrzebujesz dodatkowego sprzętowego i programowego LAN. Najpopularniejsze LAN wśród operatorów BBS to Novel's Netware i Artisoft's LANtastic.

Jeśli planujesz działać z więcej niż dwoma łączami z jednym PC, potrzebujesz karty wieloportowej, dostarczającej więcej niż standardowe COM1 i COM2 w komputerach kompatybilnych z IBM, bez konfliktów z adresami portu COM i IRQ. Kartę wieloportową można dostać z 4, 6, 16 lub więcej portami szeregowymi.

Wybierając oprzyrządowanie, pamiętaj, że większość BBS-ów funkcjonuje przez 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. Kupuj ostrożnie, elementy najbardziej trwałe i najwyższej jakości, z dostępnych w sprzedaży.

Inne programy BBS, zmniejszając czas potrzebny na naukę i uruchomienie, ograniczają swe możliwości do pewnych wcześniej zaprogramowanych sposobów tworzenia zawartości BBS-u. Przykładem tego jest Sapphire, program BBS, który może być w pełni zainstalowany i uruchomiony w mniej niż 20 minut. Ale taki sysop nie ma żadnej lub niewiele kontroli nad takimi elementami, jak liczba posiadanych komunikatów użytkownika i plików, które z nieaktualnych wiadomości i użytkowników należy wykasować, tworzenia pomieszczeń dla nowych użytkowników itd.

Większość oprogramowania BBS waha pomiędzy dwoma założeniami: dostarczyć standardowej, ustawianej w krótkim czasie, konfiguracji i umożliwić nauczenie się we własnym tempie indywidualizacji każdej z opcji.

Wielu operatorów BBS stosuje metodę "uruchomić i zapomnieć", nie czyniąc prób zindywidualizowania systemu i poprzestają na jego niewielkich możliwościach. Takie podejście doprowadziło do upodobnienia się BBS-ów, wykorzystujących taki softwerowy półprodukt. Użytkownicy, logujący się w BBS z systemem, opatym na jednym PC, czuje się komfortowo i jak w domu, obsługując maszynę wirtualną systemu innego BBS. Podobieństwo oznacza mniejszą pracę dla sysopu, który nie musi wprowadzać każdego nowego użytkownika w podstawy obsługi menu, pisania i odczytywania komunikatów itd. Zarazem jednak sprawia, że Twój BBS nie będzie odróżniał się od innych.

Modems Made Easy: książka dla zupełnie niedoświadczonych "łącznościowców". 324 strony wrowadzenia do ogólnej teorii komunikacji terminalowej, technologii modemowej, porad dla kupujących, porad odnośnie instalacji i obsługi oprogramowania, sieci komercyjnych, elektronicznych usług pocztowych, Internetu, BBS i rady jak uruchomić mały BBS. Pełna bibliografia, adresy dystrybutorów i wykazy międzynarodowych BBS.
Autor: David Hakala; wydawca: Osborne/McGraw-Hill (1993, ISBN 0-07-881962-8). Dostępna w sklepach lub wprost u autora.
Zamawiając wyślij 17.00$ na adres: David Hakala, Unit C-114, 860 South Oneida Street, Denver, Colorado 80224, USA.